خانه سجلدی با ما باش
 


  چاپ        ارسال به دوست

مدرک گرایی زلزله ای که درِ دنیای علم و اشتغال را خراب می کند

بسم الله الرحمن الرحیم

بی شک بابالا رفتن سطح علم و علم اموزی در قرن اخیر کشورهای جهان هم به پیشرفت و رشد فزاینده ای دست یافته اند؛ توسعه علم به نو به ی خود نظام قشر بندی را تحت تاثیر قرار داه است این امر توسط نماد علم اموزی یعنی مدرک ممکن  است. مسئله مدرک گرایی در ایران ما هر روز گسترده تر و بغرنج ترمی شود نوعی رابطه متقابل میان مدرک ازیکسو و از سوی دیگر منزلت و پرستیژ اجتماعی، حقوق اقتصادی و اجتماعی و وضعیت و شغل و....موجب شده که داشتن مدرک عاملی مهم وحیاتی در زندگی اجتماعی ما باشد.

البته اگر این مسئله معطوف به دانایی و توانایی و تجربه بود بسیار هم می توانست خوب باشد اما از ان جا که رابطه چندانی میان مدرک و دانش در کشور ما وجود ندارد و هر نوع مدرکی از هر جا با هر رشته و دانشگاه و شهری در خیلی از اوقات در کنار عامل بسیار حیاتی در ساختار و روابط اجتماعی ما (یعنی پارتی)تا حدی تضمین کننده  موفقیت است بنابراین می توان ادعا کرد این چرخه متغیر وابسته و متغیرهای مستقل در جامعه ما بسیار معیوب است. در برداشت مثبت از مفهوم مدرک گرایی رشد دارندگان مدرک تحصیلی خصوصا مدارک در سطح اموزش عالی را می توان بیان کرد؛ شاید بتوان در مفهوم مثبت مدرک گرایی را به عنوان نوعی سرمایه اجتماعی و انسانی تلقی کرد و اما درباره مفهوم مدرک گرایی در برداشت منفی باید گفت طبق این برداشت مدرک گرایی وضعیتی را توصیف می کند که مدرک تحصیلی در طبقه بندی و گزینش داوطلبان هر شغل مورد استفاده قرار می گیرد؛ بر اساس این برداشت  شرایط  کاری، خاص و گزینش نیز خاص می شود ولی شرایط حرفه ای و علمی ان تغییر نمی یابد این تعریف از مدرک گرایی در ارتباط باشرایط اقتصادی بازار کار و پیامد های اجتماعی می باشد.

این روزها مدرک نوعی اسیب اجتماعی تلقی می شود و از ان باید به عنوان ابزاری برای خرید شغل، ابزاری برای کسب منزلت اجتماعی و برای ارزش گذاری کارکنان بر حسب نوع مدرک، یاد کرد. به نظر مدرک گرایی به بیماری دانشنامه تلقی شده که بر اساس ان اکثر افراد در جهت کسب پرستیژ از ان استفاده می کنند.

متاسفانه تا زمانی که درجامعه مدرک گرای ما مدرسه، دانشگاه و نهادهای اموزشی، نهادهای محوری جامعه تلقی شوند تورم ناموزون و کنترل نشده ی نظام اموزش عالی مشهود است و رشد و گسترش بیکاری به طور اشکار قابل افاده.

نهادهای اموزشی به عنوان سوداگران اقتصادی و کارخانه ی مدرک ساز تلقی می شود که در ان بین عرضه ی نیروی کار متخصص و تقاضای بازار کار عدم انطباق وجود دارد به همین دلیل است که نظام طبقه بندی و تمایز بر اساس مدرک شکل می گیرد.

متاسفانه تبعیض علیه قشر کم بضاعت و نیز تبعیض جنسی در نظام مدرک گرا نمایان است و این روزها میزان نارضایتی و نیز تغییرات شغلی متعدد در بین کارکنان تحصیل کرده و متخصص دارای مدرک افزایش یافته است.

همین طور اهداف اموزش عالی مانند اموزش برای دانستن، اموزش برای زیستن، علم برای انسان و جامعه و علم برای توسعه کم رنگ شده، در نظام استخدامی مدرک گرایی و مدرک سالاری حاکمیت دارد. مدرک گرایی این روزها به مناسبات خانوادگی اجتماعی و اقتصادی و اداری نفوذ و تاثیر شگرفی گذارده است و دانشگاه به عنوان سیستم تامین کننده زندگی بهتر و نه نهادی جهت ارائه مباحث قلمداد می شود.

سیاست گذاری ها و سرمایه ها از چند دهه پیش در این زمینه با هدف ((اموزش برای توسعه جامعه))و ((اموزش برای گسترش مرزهای دانش )) و غیره انجام گرفته است؛ اما در عمل به این هدف نائل نشده، بلکه پیامدهای حادی برای جامعه در پی داشته است.گسترش نهادهای متعدد نظام اموزشی((دولتی .ازاد.پیام نور. غیرانتفاعی و..))بر مدرک گرایی جامعه علمی ایران دامن زده، هم چنین تداوم فرار مغزها به عنوان نماد نارضایتی شغلی و حرفه ای تحصیل کرده ها در پی آن اتفاق می افتد. ظهور نظام سهمیه بندی و اموزش برای گروه های خاص، نابرابری فرصت ها در اموزش عالی را رقم زده است.

عدم ارتباط صحیح نهاد اموزشی و بخش صنعت و خدمات و کشاورزی، علاقه سنتی مردم ایران به دانشگاه و اموزش جدای از کاربردی بودن،  هم چنین تلاش سیاستمدران و مسئولین ذیربط درجهت افزایش امار دارندگان مدرک برای کسب وجهه در سازمان های بین المللی و گسترش کمی اموزش بدون توجه به کیفیت ان و رسوخ مدرک تحصیلی  به مناسبات خانوادگی. اقتصادی و انتظارات اجتماعی از جمله پیامدهای حاد پدیده مدرک گرایی است. متاسفانه حتی بالا رفتن تب مدرک گرایی مدیران ما را هم به خود جذب کرده و این اصلا مطلوب نیست.

حجم بالای فارغ التحصیلان رشته های مختلف دانشگاهی و فراهم نبودن زمینه اشتغال برای ان ها می تواند مشکلات زیادی را در جامعه بوجود اورد. وجود معضل مدرک گرایی در جامعه و در پی ان بها ندادن به سواد و دانسته های افراد و شدت یافتن ان در جامعه باعث می شود افراد برای بدست اوردن مدارک تحصیلی ارزش زیادی قائل شوند و در عوض دانش اندوزی و افزایش سواد و دانسته های روز به روز ارزشش را نزد مردم از دست بدهد.

مدرک فروشی زایش نامبارک مدرک گرایی

یکی از معضلاتی که پدیده مدرک گرایی با خود به همراه داشته بحث مدرک فروشی است. از دو جنبه می توان مدرک فروشی را مورد بررسی قرار داد: اول اینکه فرد از طریق دلالان و تنها با پرداخت مبالغی می تواند مدرک از انواع مختلف را خریداری کند، حال یا به صورت تقلبی و یا به وسیله ی دلال بازی و وجود ادم های سودجو که در سیستم وجود دارند. نوع دیگر مدرک فروشی که به ظاهر مشکل قانونی هم ندارد ورود افراد با توانایی مالی بالا است که می توانند با پرداخت پول وارد یکی از موسسات اموزشی شوند و در رشته مورد نظرشان تحصیل کنند و جدای از اینکه استعداد و موسسات نیز اغلب کم تر توجهی برکیفیت اموزش  ندارند و حتی گاها سوالات امتحان را نیز از قبل به دانشجو می دهند و کم ترین حجم منابع و خلاصه لقمه جویده شده ای را در دهان دانشجو گذارده و او باید تنها ان را بجود و تازه باز هم به اندازه مدرک سهل الوصولی که بدست اورده، دانایی و علم ندارد. حال این دانشجویان را با دانشجویانی که برای رسیدن به یک رشته خوب و یک دانشگاه معتبر مدت ها تلاش کرده و درس خوانده و پس از قبولی نیز بیشتر وقت خود را  صرف مطالعه منابع و حضور در کلاس ها و پژوهش کرده، می توان مقایسه کرد هر دو اینها مدرک مورد نظر را گرفته، اولی با پول و دومی با تلاش و استعداد.

حال سوال اینجاست که در جامعه ما که به مدرک گرایی و هم چنین تب پارتی بازی دچار است سوال می شود که تو از کدام دانشگاه مدرک گرفتی؟ و یا کیفیت اموزش و توانایی یک متقاضی کاربررسی می شود؟

باید بگوییم در بسیاری از مواقع متاسفانه خیر...

از این روست که ظهور موسسات اموزشی پولی نه تنها بر تب مدرک گرایی دامن زده است، بلکه انگیزه برای تلاش و دانستن برای جستجوی علم را کاهش داده  و دانشجوی با استعداد و تلاشگر را نا امید می کند.

شاید اگر دانشجو ببیند که این همه تلاش و زحمت هم برای گرفتن ان مدرک مورد نظر لازم نیست و با پول می توان ان را بدست اورد دل سرد شده و تلاش خود دست بر دارد.

 در گفتار پایانی می توان گفت جامعه ی ایران یک جامعه در حال گذار اجتماعی است و شاید یکی از پیامدهای اصلی این گذار پدیده ی مدرک گرایی و به تبع ان مدرک فروشی است. ولی می توان با یک سیاست گذاری صحیح و تعدیل مدرک گرایی در ساختار نهادهای جامعه این بحران را کاهش داد یکی از راهکارها قبول اصل جدید پذیرفته شده در جوامع صنعتی و موج سومی است و ان گزینش و ارزیابی شایستگی افراد بدون توجه به مدرک و صرفا بر اساس میزان اطلاعات تخصصی برای احراز شغل ها و نقش ها در جامعه است. این روند به ایجاد یک جامعه بهینه ور، شایسته سالار و اطلاعات مدار و فارغ از هر گونه مدرک گرایی و پیامد های منفی ان از جمله مدرک فروشی کمک شایانی می کند.

فاطمه عاطفی


٢١:٤٥ - شنبه ٩ اسفند ١٣٩٣    /    عدد : ٤٢٢٨٦٥    /    تعداد نمایش : ٢٤٤


برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج




: بازديدکنندگان آنلاين
4644: بازديد کنندگان اين صفحه
28: بازديدکنندگان امروز
263835: کل بازديدکنندگان
0.56: زمان بارگداری صفحه