خانه سجلدی با ما باش
 


  چاپ        ارسال به دوست

خوان آخر

بسم االه الرحمن الرحیم

 

داستان اسطوره ای و حماسی هفت خوان رستم برای ما ایرانی ها نماد غلبه بر سختی ها برای رسیدن به هدف است، اما گویا برخی افراد هفت خوانی حماسی تر و دشوار تر را پشت سر گذاشته اند یا قرار است با آن مواجه شوند. البته خوان آخر آن، جنگ با دیو سپید نیست، بلکه نوشتن پایان نامه و آخرین تحقیق دانشگاهی در آن مقطع است. اما براستی این آخرین خوان چیست و این روزها چه وضعیتی دارد؟

خوان هفتم در برخی موارد ثابت کرده، آنقدر ها هم که از اسمش پیداست ،سخت و کمرشکن نیست، چراکه برخی به جای این که رستم وار کمر به همت ببندند، از راه های مختلف به راحتی این خوان را دور می زنند! البته تمام مشکل همین نیست بلکه عوامل متعددی در وخامت اوضاع پایان نامه ها نقش دارند.

ثمره ی ماه ها و حتی سال ها مطالعه و پژوهش دانشجویان و تعامل آن ها با اساتید راهنما دارای ارزش بسیار بالایی است. اما این هدف و مفهوم ارزشمند پایان نامه ها، مدت هاست در کشور ما رنگ باخته است و بنا به دلایلی اوضاع آن به جز در مواردی خاص رضایت بخش به نظر نمی رسد. باید دید خوان آخر یا آخرین کار پژوهشی را چه چالش هایی تهدید می کند.

میدان انقلاب ، بنگاه اقتصاد پایان نامه بنیان!

میل بیش از حد دانشجویان به دریافت مدرک ، بی توجهی به پژوهش محوری و نو اندیشی و عدم توجه به پویایی علمی، از جمله عواملی است که باعث شده دانشجویان به جای تلاش و نواندیشی برای به ثمر رساندن پایان نامه ای منحصربه فرد، اقدام به الگوبرداری صرف از پایان نامه های پیشین نمایند. عمق فاجعه وقتی احساس می شود که میدان معروف پایتخت ، به عنوان مرکز بده بستان های علمی و پایان نامه ای معرفی می شود.

ف، م ، از اعضای هیأت علمی یکی از دانشگاه های سراسری تهران، در این باره می گوید:«در جلسه ی داوری پایان نامه ای، متوجه شدیم پایان نامه ی دانشجو به یکی از داوران حاضر در جلسه تعلق دارد. آن لحظه تاسف بود که در چهره همه اساتید و نیز دانشجویان شرکت کننده به چشم می خورد.»

جالب است بدانیم انجام چنین کاری دربسیاری از کشورها تخلف بزرگی محسوب می شود و پیگرد قانونی جدی دارد. فریبرز.م در این رابطه نیز بیان می کند: «در یکی از دانشگاه های آمریکا یک دانشجو به دلیل استفاده از یک بند از پایان نامه های پیشین در پایان نامه ی خود برای همیشه از تحصیل محروم شد.»

هین سخن تازه بگو تا دو جهان تازه شود...

نقطه ی تاریک دیگری که در وضعیت پایان نامه های کشور به چشم می خورد، جای خالی نوآوری و پژوهش محوری است. حتی اگر پایان نامه ای به طور کامل مانند پایان نامه های پیشین نباشد، از لحاظ ایده پردازی و پژوهش محوری چنگی به دل نمی زند.گویا برخی پایان نامه ها در یک دوره ی زمانی کوتاه، با مطالعه ای سطحی و مختصر صرفا گرد آوری شده اند و در نهایت انگیزه ی نو اندیشی و طرح علمی جدی و خاصی را دنبال نمی کنند. لذا مفید هم نخواهند بود.

امام علی(ع)، در حدیثی فرموده اند: «بهترين علم آن است كه مفيد باشد[1]

مشکل دیگری که در باره ی پایان نامه ها وجود دارد، غیرکاربردی و نامفید بودن موضوع و محتوای پایان نامه هاست. رهبر انقلاب اسلامی ، در دیدار با اساتید دانشگاه ها، به بیان مسائلی در این باره پرداخته اند. ایشان سوالات مهمی را مطرح کردند. از جمله:

    آیا گزینش عناوین، حساب شده و در جهت نیازهای کشور است؟

    آیا محصول پژوهش و تحقیقی که استاد و دانشجو، مشترکاً و یا به طور دستجمعی انجام داده اند، به مرحله ی اجرا و عمل می رسد؟

    آیا به این وسیله، دانشگاه ما، دانش ما و رتبه ی تحقیقاتی ما رشد می کند یا نه؟

ایده و محتوای پایان نامه ها باید مرتبط با چالش ها و مشکلات کشور باشد تا کارآمدی و سودمندی آن ها روشن شود. به طور مثال پایان نامه های فنی و مهندسی باید سکوی پرتاب دانشجویان برای ورود به عرصه ی صنعت، کارافرینی و فناوری باشد و یا در حوزه ی علوم انسانی پایان نامه ها باید این قابلیت را داشته باشند که در جهت رفع مشکلات اجتماعی ، اقتصادی و ... سهیم باشند. در حوزه های مختلف دیگر نیز به همین ترتیب، باید پایان نامه راه حل و ایده ای نو با خود به همراه داشته باشد. از طرفی ملاک های بهتری برای پذیرش پایان نامه ها باید در نظر گرفته شود به طور مثال به ثبت رساندن مقاله های ISIکه به عنوان یکی از ملاک های کیفی پایان نامه ها هم اکنون در کشور ما وجود دارد ، مدت هاست در فضای علمی کشورهای پیشرفته منسوخ شده است، در باره ی همین موضوع  دکتر روحانی ریاست جمهوری کشور در اولین دیدار خود با رؤسای دانشگاه ها تأکید کردند باید از اهمیت دادن بیش از حد به ثبت مقاله های ISI پرهیز کرد و به دنبال یافتن راهکارهایی بهتر درجهت از بین بردن مشکلات موجود کشور و پیاده سازی علم در زندگی مردم باشیم.

عدم همراهی استادان همراه

کوتاهی برخی اساتید راهنما در همکاری با دانشجویان و راهنمایی آن ها نیز در کاهش سطح کیفی پایان نامه ها تأثیر گذار است. این درحالی است که استادان راهنما با استفاده از دانش و تجربیات خود هم چنین می توانند در مراحل مختلف گردآوری پایان نامه از جمله: انتخاب موضوع و جهت گیری پایان نامه، معرفی منابع و بسیاری موارد دیگر نقش مهم و سودمندی را ایفا کنند. علاوه بر آن با تشخیص صحیح راهکارهای مشکلات موجود و انجام پژوهش های مفید برای مردم و نیز جامعه علمی کشور در دوره های بعدی راهگشا باشند.

نوش دارو

اگرچه نوش دارو ی سهراب خیلی دیر رسید و کار از کار گذشته بود؛ اما در باره ی بهبود اوضاع پایان نامه ها می توان امید به نوش دارو هایی داشت:

در کشور ما هم اکنون یک مرجع مناسب و متمرکز برای ثبت پایان نامه ها وجود ندارد. که اگر چنین مرجعی وجود داشته باشد، داوری پایان نامه ها نیز بهتر صورت می گیرد. زیرا به راحتی می توان تشخیص داد پایان نامه ها مشابه یکدیگر نباشند.

در خصوص ریشه کن کردن خرید و فروش پایان نامه ها نیز قراراست اقدامات مهمی صورت گیرد. توفیقی، مشاور وزیر علوم ، تحقیقات و فن آوری در این رابطه اظهار داشته است:«فروش پایان نامه اقدام نامناسبی است . در آینده این اقدام زشت که برخی افراد سودجو انجام می دهند، در کشور برچیده خواهد شد.»

باید این نکته را ذکر کرد که حمایت های مالی و اجرایی دولت و نیز بخش خصوصی از پایان نامه ها، می تواند نقش مهمی در بهبود بخشیدن سطح کیفی موضوع و محتوای پایان نامه ها داشته باشد. در حال حاضر نیز اقداماتی هرچند اندک در این راستا صورت گرفته است. به طور مثال مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران، اقدام به حمایت از پایان نامه های مرتبط با مشکلات موجود در شهر تهران کرده است.

در ضمن باید تفکر پژوهش محوری، نواندیشی و کابردی سازی علم در جامعه راجایگزین مدرک گرایی کرد تا پایان نامه هایی با کارآمدی و اثربخشی پررنگ، توسط دانشجویان ارائه شود.

پایان شب سیه، سفید است ؟

خوان آخر، روزهای خوشی را در کشور ما سپری نمی کند . چون تفاوت آن با داستان اسطوره ای فردوسی این است که حتی اگر دانشجویی پیدا شود که رستم وار و شجاعانه، به قول حافظ، «طرحی نو براندازد»، ممکن است با بی توجهی مسوؤلین مواجه شود و از انجا که همیشه جوانان با انگیزه و شور فراوان دست به اقداماتی می زنند، بی توجهی یا عدم درک آنان از سوی مراکز ذیربط، موجب کاهش انگیزه و یا به طور کلی از دست رفتن انگیزه های متعالی آنان می شود.

با این حال باید امیدوار بود. باید دید برنامه ریزی وهدف گذاری های پیش رو  و تصمیمات مسئولین دانشگاهی و کشوری چه اثری بر وضعیت پایان نامه ها خواهد داشت...

 

نازنین قنبری

 



[1] . غررالحکم و دررالکلم،ص 354


٢٣:١٩ - چهارشنبه ١٣ اسفند ١٣٩٣    /    عدد : ٤٢٤١٦١    /    تعداد نمایش : ٨٠


برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج




: بازديدکنندگان آنلاين
4662: بازديد کنندگان اين صفحه
59: بازديدکنندگان امروز
263866: کل بازديدکنندگان
0.63: زمان بارگداری صفحه