خانه سجلدی با ما باش
 


  چاپ        ارسال به دوست

دانشجویان بورسیه، سفرای فرهنگی

گفتگویی با دکتر مسلمی نایینی درباره بورس تحصیلی و شرایط اعطای آن

بسم الله الرحمن الرحیم

استاد پرفسور دکتر حسن مسلمی نائینی در تیر ماه سال 44 در نائین اصفهان به دنیا آمد و دوره های ابتدایی ، راهنمایی و متوسطه  و کارشناسی را در اصفهان طی کرد و سپس برای اخذ مدرک کارشناسی ارشد به دانشگاه تربیت مدرس راه یافت و پس از آن برای تحصیل در مقطع دکتری به ژاپن رفت و از دانشگاه توکیو فارغ التحصیل شد.

دکتر مسلمی نائینی از سوابق پژوهشی و اجرایی فراوانی در رزومه کاری خود بهره مند می باشند از جمله آنها میتوان به عضو هیئت علمی و استاد پایه 28 دانشگاه تربیت مدرس ، قائم مقام معاونت دانشجویی و مدیر کل امور دانشجویان داخل 84-88 و مدیر کل بورس و امور دانشجویان خارج 88 92 ، عضو کمیته پدافند غیر عامل وزارت علوم و رئیس کمسیون دائمی هیئت های امنای دانشگاه های متعدد و بسیاری دیگر از مسئولیت های پژوهشی و اجرایی ایشان که در این بحث نمی گنجد اشاره کرد.

در این گفت و گو به بحث در باره بورس و شرایط اعطای آن با ایشان می پردازیم.

آقای دکتر قوانین و شرایط اعطای بورس در کشور ما به چه صورت است؟

دستور العمل قانون بورس در سال 64 ابلاغ شده . البته در دولت های مختلف بر اساس سیاست های هر دولت آئین نامه ی مربوطه  توسط دولت و یا وزیر مربوط ابلاغ می شود. تا سال 81 اعطای بورس به صورت کنکور خاص اعزام به خارج از کشور برگزار می شد. از سال 81 که دیگر کنکور برگزار نشد بورس به طرق مختلف از جمله مصاحبه بررسی مدارک و صوابق علمی و مصاحبه سوابق علمی به افراد داده می شد. در سال 85 دستورالعمل جدیدی نوشته شد و در شورای مرکزی بررسی شد و سپس در وزارت علوم تصویب شد و بعد از آن توسط وزیر محترم ابلاغ شد. البته از سال 81 تا 85 هم دانشجویان از سوی دانشگاه و هیئت علمی دانشگاه ها برای گرفتن بورس معرفی می شدند.

آیا این قوانین با تغییر دولت ها و سیاست های مربوط به آنها تغییر می کند؟

سیاست کلی اعطای بورس که در قانون وجوود دارد و مد نظر است تعییر نمی کند. اما با تغییر دولت ها تبصره و آئین نامه جدید توسط وزیر مربوطه ابلاغ می شود که وزارت خانه بر اساس آن قانون کلی و آئین نامه اجرایی دولت عمل می کند.

بورس کردن دانشجویان چه قدر برای دولت هزینه بردار است؟

تقریبا سالانه کشور ما در اکثر رشته ها به حدود پنج تا هفت هزار عضو هیئت علمی احتیاج دارد. بر اساس آماری که اخیرا از سوی معاون وزیر علوم داده شده استاندارد دانشجو به استاد یک به شانزده می باشد که در کشور ما در برخی از دانشگاه ها مثلا پیام نور این آمار به یک به دویست و پنچاه نیز می رسد که این بسیار جای تاسف دارد. از سوی دیگر هزینه تحصیل در کشور ما در حدود 85% بر عهده مردم است از این رو دولت هزینه زیادی را متحمل نمی شود و از آنجا که به لحاظ فرهنگی مردم ما بسیار به کسب علم و تحصیل اهمیت می دهند بیشتر از این مقدار ها هم حاضرند هزینه کنند برای کسب علم.

متاسفانه جذب هیت علمی در کشور ما به اندازه یک صدم این مقدار هم صورت نمی گیرد. در صورتی که نیازش بسیار احساس می شود. ما شاید باید گفته امام را دوباره یادآوری کنیم که اصلاح یک کشور به دانشجویان است و اصلاح یک دانشجو به استاد و هیئت علمی است. از این رو و در مجموع با احتساب نیاز فراوان دانشگاه به بورس دانشجو و جامعه به دانشگاه سالم و پویا و از آن جهت که تنها حدود 15% هزینه بر عهده دولت است این هزینه جز پس انداز 100% سود ده نخواهد بود.

آیا تنها کسانی که شرایط اعطای بورس شامل آنها می شود بورس می گیرند؟

نه. در کمال تاسف باید بگویم نه. متاسفانه تقریبا از مجموع فارغ التحصیلان کارشناسی تنها 9% آنها وارد مقطع فوق لیسانس شده و از این تعداد تنها 3% آنها در آزمون دکتری موفق می شوند و این بسیار آمار تاسف باری است. باید هرچه سریع تر با بالا بردن ظرفیت تحصیلات تکمیلی و ارج نهی به نخبگان و فعالان عرصه علم از این پتانسیل قوی برای بالا بردن و تقویت نظام استفاده کرد. در خیلی از موارد دانشجویان و نخبگان ما را با پول و درآمد مناسب جذب می کنند در صورتی که بسیاری از این افراد اگر در داخل کشور عزت و احترامشان تامین شود و حقوق مکفی هم در اختیارشان قرار گیرد و زمینه فعالیتشان و کارکرد و پژوهششان فراهم شود به کشور بازمی گردند و منشا فایده بسیار می شوند.

در دولت اصلاحات بورس بیشتر به چه کسانی تعلق می گرفت؟

بگذارید سوالتان را اینگونه پاسخ دهم؛ آقایان محترم و دوستان عزیز به گفته خودشان علم و سوابق علمی و پژوهشی افراد را بیشتر مد نظر قرار می دهند در صورتی که به نظر من مساله تعهد نیز بسیار مهم است . در زمانی که بنده هم این مسئولیت را بر عهده داشتم، به تعهد و روحیه تلاش و غیرت افراد بسیار توجه می شد.

ببینید باید مد نظر قرار دهیم که دانشجویان ما که به خارج از کشور اعزام می شوند به نوعی سفرای فرهنگی ما هستند. کسی که متعهد است می تواند متخصص شود. تعهد غیرت می آورد و اسلام نیز بر این نکته تاکید دارد و ما مسلمانیم و در کشور اسلامی می خواهیم نیروی متعهد متخصص تربیت کنیم تا دانشجویانی متعهد داشته باشیم تا دانشگاه و در پی آن جامعه اصلاح شود.

آقای دکتر چه پیشنهاداتی برای ادامه اعطای بورس دارید؟

باید در این زمینه چند نکته را مطرح کرد. اول اینکه در انتخاب افراد باید حساس باشیم. باید افراد متعهد، متخصص و ایثارگر انتخاب کرد. عاشق کار و تعلیم باشند. دانشجویان به مثابه فرزندانشان باشند. باید دغدغه ارتقای علمی خود و دانشجویان را داشته باشند.

افراد باید متعهد باشند نه چپ و نه راست. صداقت در تعهد مطرح است. گرچه برای عنوان عضو هیئت علمی جنبه علمی مهم است، اما اخلاق و متعهد بودن نیز کمتر از آن اهمیت ندارد.

نکته دوم اینکه ما باید دانشجویان را که می خواهیم بورس کنیم و به خارج از کشور بفرستیم با مشکلات داخل کشور آشنا شوند که وقتی خارج از کشور می روند، در ذهنشان مشکلات کشور هم باشد و این سببی شود که به نیاز های کشور فکر کنند و به حل آن بیاندیشند.

مساله بعد این است که ما هزینه می کنیم و دانشجو را بورس خارج از کشور می کنیم، بعد از او در یک دانشگاه کوچک و  یا در شهر های کوچک استفاده می کنیم، اگر  هم اینطور نباشد، در خیلی از موارد نیز اصلا این آموزش دیده ها را به کار نمی گیرند، از این رو عزت و احترام فرد زیر سوال می رود و دانشجو ترجیح می دهد در همان کشور محل تحصیلش بماند. متاسفانه بسیاری از این کشور ها برای جذب دانشجویان ما دندان تیز کرده اند و سعی دارند با حقوق مکفی شاید در حدود 8000-9000 دلار و امکانات فوق العاده از دانش ایرانیان برای خود افتخار کسب کنند و از این رو در جهت جذب دانشجویان ایرانی بسیار سرمایه گذاری می کنند.

نکته بعد بومی گزینی است که باید مد نظر قرار گرفته شود. ما نباید دانشجویی را از تهران بورس هیئت علمی شهر های کوچک کنیم و یا برعکس در صورتی که خود آن دانشگاه ها و شهر ها از این جهت تامین هستند؛ به طور مثال مصوبه ای از اوایل انقلاب داریم که پیمانی هایی که مشغول به تحصیل می شدند و به دانشگاه به آنها نیاز دارد، می توانند حتی مامور شوند البته مشروط به اینکه هیئت امنای دانشگاه قبول کند. ما تلاش کردیم در دوران خدمت افرادی را که حتی هیئت امنا هم قبول نمی کرد در حد امکان به خدمت بگیریم. نکته ای دیگر اینکه ما به دوره های دانش افزایی احتیاج داریم متاسفانه بعضا مواردی بوده که دانشجوی دکتری 31/6 فارغ التحصیل شده و 1/7 در یک دانشگاه چندین واحد برای تدریس به او داده اند در صورتی که هیچ تجربه ای ندارد و باید واحد هایی و دروسی مثل روش تدریس، تعلیم و تربیت و منطق ، چگونگی طرح درس نویسی، چگونگی اداره کلاس و... را در غالب دوره های دانش افزایی به فارغ التحصیلان خود برای به کار گیری آنان آموزش دهیم. این نیاز در دوره مسئولیت ما نیز بسیار مشهود بود و ما دوره های دانش افزایی زیادی می گذاشتیم و از اساتید مختلف در حوزه های مختلف مثل روانشناسی نیز دعوت به عمل می آوردیم و دانشجویان بسیار اشتیاق نشان می دادند.

نکات دیگری مثل خانواده بورسیه شده ها و مسائل مربوط به آنان ، مسائل امنیتی و ... نیز وجود دارد که نیازمند توجه خاص تر مسئولین مربوطه است.

اگر دوباره دعوت به همکاری شدید آیا دوباره همکاری می کنید؟

بله. جزو افتخارات زندگی بنده خدمت در این مسئولیت بود. بنده در اداره کل دانشجویان کشور هم که بودم همه تلاشم را کردم که با همفکری و همکاری خود دانشجویان بسیاری از کارها را انجام بدهیم. در سفر های استانی نیز بسیار از پیشنهادات خود دانشجویان استفاده می کردیم و این روزها نیز هرچه دارم از برکت همین دانشجو هاست و این میزان فهم و پویایی که در این جوانان است انسان را به وجد می آورد. من همیشه تلاش کردم رابطه خوبی با دانشجویان داشته باشم و هر آنچه از من ساخته بود دریغ نکردم. بسیار خرسندم که خادم مردمم باشم.

دیدگاه و پیشنهاد شما درباره آینده جامعه علمی کشور و نخبگان دانشگاهی چیست؟

 ما جوانان شایسته باهوش متعهد و توانمند بسیاری داریم که می توانیم از آنها برای ارتقای علمی کشور استفاده کنیم و نباید بگذاریم با کوتاهی ما و عدم جذب کافی این دانشجویان آنها جذب کشور های دیگر شوند و از افتخاراتشان کشور های دیگری سود برند. ما باید ظرفیت تحصیلات تکمیلی خود را افزایش دهیم. من نمیگویم همه اما لا اقل 50% دانشجویان را باید بتوانیم جذب کنیم.

شاید اصلا باید مرکز و سازمانی دایر کنیم که این نخبگان را جذب کند و حقوق بدهد. متاسفانه بسیار نیروی نخبه متخصص داریم که چند سال بی کار هستند. برخی از این نیرو ها حتی خواهان تدریس هم نیستند تنها مرکز و بودجه ای برای فعالیت پژوهشی می خواهند که آن هم به سختی می توانند به دست آورند و گاهی هرگز محقق نمی شود. برخی خواهان کار در دستگاه های اجرایی و علمی هستند که متاسفانه دستگاه ها و سازمان های ما ظرفیت پذیرش مناسبی ندارند و نخبه ما با حقوق بسیار ناچیز و در شرایط بسیار بد محیطی باید فعالیت کند و این به فرار نخبگان ما دامن می زند. بنده امیدوارم روزی فرا رسد که از همه ظرفیت های جوانان شایسته کشورمان بهترین و بالاترین استفاده را بکنیم.

 

فاطمه عاطفی

 


١٧:٥٥ - چهارشنبه ٢٦ فروردين ١٣٩٤    /    عدد : ٤٢٩٠٣٦    /    تعداد نمایش : ٢١٢


برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج




: بازديدکنندگان آنلاين
4655: بازديد کنندگان اين صفحه
47: بازديدکنندگان امروز
263854: کل بازديدکنندگان
0.53: زمان بارگداری صفحه