خانه سجلدی با ما باش
 


  چاپ        ارسال به دوست

گزارشی مختصر از اهداف و مشکلات انجمن های علمی دانشجویی

انجمن های علمی ، از ایده آل تا واقعیت

بسم الله الرحمن الرحیم

روزگاری ، در دوران مدرسه و شور و حال محصل بودن ، معلم هر چند نفر از یک کلاس را به گروه هایی تقسیم می کرد و برای هر کدام وظایف خاصی معین ، تا بدانیم در طول سال تحصیلی چقدر و با چه جزئیاتی باید فعالیت های جانبی داشته باشیم . گروه های ممتاز در پایان سال ، گروه هایی بودند که همان شور و حالشان برای کار بیشتر جلوه می کرد و خلاقیت شان در به کارگیری ابزار یادگیری بهتر . مکانیزم پژوهشی همیشه زمانی با موفقیت روبرو می شده که فرصت هایی برای بروز استعدادها در اختیار افراد قرار بگیرد؛ چه در دوران قبل از دانشگاه و تربیت نسل دانش پژوه و چه بعد از آن و در زمان بازدهی تلاش های صورت گرفته . انجمن های علمی دانشجویی هرساله با توجه به افزایش پذیرش دانشجو ، تغییر و تحول در نیازهای علمی جامعه و امید دست یابی به دانشگاه متعالی ، بیش از پیش چشم انتظار نیروهای جدید ، فعالین مشتاق و ایده پردازان خلاق است . در حالی که تمام این گزینه ها ، در حدود وظایف دانشجو و بخش کمتری از اساتید ، تعریف می شود به دنبال آن بودیم تا گزارشی پیرامون جزئیات فعالیت انجمن های علمی به دست آوریم .

در بخشی از این جمع آوری اطلاعات، چند تن از دانشجویان عضو انجمن های علمی ، با اشاره به مشکلات موجود، از جمله بی انگیزگی دانشجویان عادی برای شرکت در برنامه ها ، همراهی نکردن اساتید گروه، عدم وجود مبنا و پایه ریزی صحیح برای فعالیت ها و ...  ، همچنین فاصله گرفتن از ایده آل های اولیه ی خود را نتیجه ی منفی این موضوع دانستند .

در این بین اساتید دلسوزی هم که با اتکا به تجربیات خود و ارزیابی چندین ساله از دانشجویان و فعالیت هایشان ، دچار شدن افراد به مباحث سطحی آموزشی مثل جزوه محوری و عدم مطالعات اختیاری را عامل پیشرفت نکردن علم داخلی می شمارند، در این خصوص می گویند : « تا زمانی که دانشجو دغدغه ی تولید علم در قالب تحقیق، تحلیل و یا ثبت مقاله را نداشته باشد ، واحدهای درسی در هیچ دوره ای پاسخگوی نیازهای علمی جامعه نخواهد بود . »

استاد راهنما در هر انجمن علمی ، به کسی اطلاق می شود که وظیفه ی هدایت و همراهی دانشجویان را در مباحث پژوهشی و فعالیت های از این قسم به عهده می گیرد . آقای دکتر حجت الله جوانی ، یکی از اساتید مشاور انجمن گروه ادیان و عرفان ، ما را در گردآوری این گزارش یاری داده اند.

هدف از تشکیل انجمن های علمی

انجمن های علمی سابقه ای بیش از یک دهه دارند که فلسفه ی به وجود آمدن آن هم ایجاد تحرک علمی در دانشجوهاست. یعنی در واقع یک بُعد بحث ما این است که دانشجوها در کلاس با استاد رابطه ی استاد شاگردی دارند ، درس می خوانند و تکلیفی به آنها داده می شود اما یک بُعد دیگر این فعالیت ها به اوقات آزادشان مربوط است که کاملا اختیاری بوده و بر طبق تصور ما اگر هدایت شود و تحت نظر و راهبری اساتید باشد می تواند در جهت پویایی و فعالیت مفید علمی دانشجوها به کار گرفته شود . پس انجمن های علمی اگر در معنای واقعی کلمه در نظر گرفته شوند می توانند به رشد و خلاقیت دانشجویان کمک کنند و آنها را در سمت و سوی پژوهش محوری سوق بدهند و انتظار داشته باشند که دانشجوها دستیاران اساتید گروه در دانشگاه شوند و البته حوزه ی فعالیت آزاد را پوشش بدهند . یعنی یاد بگیرند مسائل تحقیق چیست ، بتوانند نیاز سنجی انجام بدهند و در کنار فعالیت آموزشی، دانشجویی کارآمد، تحویل جامعه داده باشند . چون انجمن ،کار جمعی را به این شخص یاد داده ، حوزه ی فعالیت پژوهشی اش هم مشخص شده و به جای یک مدرک ، نیروی ورزیده آماده گردیده است . طبیعتا این کار ابزار و شروطی لازم دارد و حمایت هایی را هم می طلبد .

همه باید امکان فعالیت بیابند !

به نظر می رسد که نخبه گرایی یا بعضا شرط معدل در انجمن ها صحیح نیست ، اتفاقا انجمن باید محلی باشد برای فعال شدن انگیزه ها و بروز خلاقیت های افراد ضعیف تر . به عبارت دیگر خلائی که در بخش آموزشی وجود دارد باید در این قسمت جبران شود . پس نباید حصرگذاری شود .

قبل از ورود آموزش خاصی می بینند ؟

معمولا این کار را دانشجویان قدیمی تر به عهده می گیرند و تجارب خود را انتقال می دهند . و بعد از آن خلاقیت های جدید توسط افراد جدید باید ایجاد شود و این سیر ادامه پیدا کند. البته بار اصلی اجرای مراسم بر عهده ی دانشجوست و همین موجب یادگیری کار می شود ، اما از لحاظ هدایت فکری و فعالیتشان در حوزه های خاص به کمک اساتید وابسته است . استاد باید در بخش پردازش ایده ها و راهنمایی در فعالیت های انجمن به دانشجو کمک کند مثل برگزاری جلسات کتابخوانی یا همایش ها و ...

پررنگ ترین اثر ، مهم ترین فعالیت

مهم ترین فعالیت افراد در انجمن، نشر مقاله و پژوهش دانشجو در خروجی های معتبر از جمله مجلات داخلی است؛ که در این بخش ،دانشجویان کارشناسی با مقاطع ارشد گره می خورند . اگر رابطه ی اعضا و حمایت های فکری از جانب اساتید درست به جا آورده شود، انجمن می تواند فعالیت های بی شماری داشته باشد و با همان فئه ی قلیله اما با انگیزه از محدودیت هاخارج شود و برنامه های موضوعی مختلف برگزار کند . همین حضور در محافل و نشست ها به بینش دانشجو کمک می کند و می تواند مسائل جدید برای او ایجاد میکند و یا ایده هایی بدهد که در مقالات مورد استفاده اش قرار بگیرد.

نیاز سنجی ها قبل از عمل اتفاق نمی افتد

در این رابطه تردید وجود دارد ، چون بیشتر به نظر می رسد که انجمن ها با ذوق و سلیقه ی افرادی که دور هم جمع می شوند اداره می شود و یکی از آسیب شناسی های اصلی هم این است که افراد موفق به وحدت نظر در کار جمعی نمی شوند . بنابراین باید ابتدائا در کلاس ها و آموزش های پیشینمان کار جمعی را یاد بدهیم . وقتی این را فرا بگیرند ، طرح مسائل جدید و نیازسنجی کار سختی نخواهد بود .

میزان جهت دهی نیازها توسط اساتید مشاور

بهتر است همیشه یک فاصله ای بین نسل ها وجود داشته باشد چون دغدغه های ذهنی شان با هم متفاوت است و البته ما باید به دانشجو نزدیک تر شویم . اما پس از نیازسنجی ها و تصمیمات اولیه، استاد می تواند با تجربیات و روش های تجربی خود در چگونگی فعالیت ها به دانشجو کمک کند .

از ایده آل تا واقعیت ، مشکلات ریشه ای

چندتا مشکل اساسی وجود دارد که به تفاوت نسل ها و تغییر سبک زندگی هم مربوط است، چنانچه تک فرزندی یا جمعیت کم خانواده ها باعث شده افراد از کار جمعی و اتحاد جمعی جا بمانند ، عقبه ی تعلیم و تربیت و مشارکت و نقش پذیری در خانواده صورت نمی گیرد و تا این ضعف در خانواده و مدارس جبران نشود در دانشگاه نمی توانیم معجزه بکنیم . از طرفی دیگر ما با دانشجویانی طرف هستیم که با انتخاب منطقی و علاقه ی خود، به رشته و دانشگاهش مراجعه نکرده و کاملا بی انگیزه و بدون هدف غایی در دانشگاه حاضر می شود. بخشی هم به حوزه ی اساتید مربوط است که در این قسمت دچار ضعف هستیم و اساتید باید موجبات تعامل بیشتری را بین افراد به وجود بیاورند و متاسفانه این اتفاق نمی افتد . البته این بی انگیزگی بین خود صنف اساتید هم وجود دارد. در صورتی که حضور استاد در یک جلسه ساده ی کتبخوانی هم می تواند موجب انگیزه و اشتیاق شود .

راهکار ، آینده نگری و دلسوزی برای اهداف ، معمار اندیشه های خلاق

نباید فراموش کنیم که در روش ها باید بازنگری کرد . اگر روش ها تکراری باشد دانشجوها استقبال نمی کنند. جلسات انجمن ها باید بانشاط تر برگزار شود تا از خستگی کلاس ها دور باشند.

در بحث اینکه برخی اساتید تبلیغ و تشویق کلاسی نمی کنند؛ شاید بهتر باشد که مزایای آنها را مثل ساعات تدریس با توجه به فعالیت شان در جلسات انجمن ، افزایش دهند و خودمان تفکر غیر مفید بودن را از محیط اطراف دور کنیم . در واقع به کارهای زیربنایی برای تولید پژوهش بها بدهیم، حتی اگر قرار باشد اساتید در مسائل اداری مورد تقدیر قرار بگیرند یا فعالیت هایشان دیده شوند تا انگیزه ی همکاری و حضور اساتید برنامه ی منظم پیدا کند و چارچوبب اساسی داشته باشد . البته فرایند نامه رسانی و اخذ مجوز بین انجمن ها و معاونت فرهنگی هم باید سهل تر و کوتاه تر شود . چرا که بروکراسی همیشه بازدارنده است .

باید موانع را از هرسو برطرف کرد تا دلسردی ها از بین بروند . وجود مشاور در انجمن های علمی باعث رفع بخشی از این حجم سختی کار شده است تا منع جدی برای اخذ مجوز وجود نداشته باشد . کمبود بودجه همیشه بوده ولی این مشکل در نشریات به مدت دو سال به شدت احساس شد .

دانشجو به هر حال بی تجربه است ، استاد باید دانشجو را مسئول بار بیاورد و توجیه کند ، از این طریق میتوانند در کلاس های خود نمره ی تشویقی بگذارند تا آنها ترغیب به فعالیت های اختیاری شوند و همین موجی از پویایی را ایجاد کند .معیار ارزیابی های کلاسی باید تغییر کند . دانشجو در این صورت از آموزش محوری به پژوهش محوری وارد می شود و در کنار آن خیلی از مهارت های دیگر را نیز فرا می گیرد .

گام جدی برای رفع مشکلات را یک نفر باید بردارد .

برای این منظور ، دانشجویان و مسئولین بخش های مختلف ، باید گردهم بیایند تا وظایف و پیشنهادها به طور جدی مطرح شود . و راهکارهای تشویقی را هم به تایید مشاور برسانند . بدین وسیله ، تعامل و تشکیک مساعی ایجاد کنند . تا روحیه ها هم به نزدیک تر شود .

یکی از مهم ترین کارها آسیب شناسی انجمن هاست . بهترین راه هم پرسیدن از خود دانشجو از طریق مراجعه حضوری و حتی پرسشنامه است . باید پای نظرات صادقانه ی افراد نشست تا شیوه های فعالیت انجمن ها بهبود یابد . نباید گذاشت این چراغ خاموش شود و روزمرگی آفت جوانان نسل حاضر بگردد. فراموش نکنیم که آسیب شناسی جدی، حل مشکلات را به صورت علمی موجب می شود .

 

 

فاطمه امیدی


٢٠:٢٦ - پنج شنبه ٢٧ فروردين ١٣٩٤    /    عدد : ٤٢٩٠٨٧    /    تعداد نمایش : ١٥٦


برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج




: بازديدکنندگان آنلاين
4646: بازديد کنندگان اين صفحه
33: بازديدکنندگان امروز
263840: کل بازديدکنندگان
0.44: زمان بارگداری صفحه